De eerste avondster is vaak een planeet

Doe deze hemeltest in 3 stappen

Zie je in de schemering één opvallend helder punt, controleer het dan meteen buiten:

1. Kijk naar de richting: Laag in het westen, kort na zonsondergang, wijst vaak op Venus. Jupiter kan hoger staan en urenlang zichtbaar blijven.
2. Let op het licht: Een rustige, gelijkmatige gloed past eerder bij een planeet. Sterk fonkelen wijst vaker op een ster.
3. Controleer beweging: Kijk een minuut. Vliegtuigen en satellieten verplaatsen zich duidelijk; sterren en planeten blijven ongeveer op dezelfde plek ten opzichte van nabije sterren.

Zo sluit je zonder telescoop de meest voorkomende dubbelgangers uit.

Waarom sterren sterker fonkelen

Sterren staan zo ver weg dat hun licht voor je ogen uit een bijna puntvormige bron komt. Turbulente luchtlagen in onze atmosfeer buigen die smalle lichtbundel voortdurend een beetje anders af. Daardoor lijkt de ster van helderheid en positie te veranderen: hij fonkelt.

Een planeet heeft een piepklein zichtbaar schijfje, ook al lijkt hij met het blote oog een punt. Licht uit verschillende delen van dat schijfje gaat door verschillende luchtcellen, waardoor schommelingen elkaar gedeeltelijk opheffen. Planeten schijnen daarom meestal rustiger. Laag boven de horizon kan ook een planeet duidelijk flikkeren.

Venus of Jupiter?

Venus blijft aan onze hemel altijd relatief dicht bij de zon. Je ziet de planeet vóór zonsopkomst in het oosten of na zonsondergang in het westen, maar niet midden in de nacht. Daarom heet Venus morgenster of avondster, hoewel het geen ster is.

Jupiter kan eveneens uitzonderlijk helder zijn. Afhankelijk van het seizoen blijft hij veel langer zichtbaar en kan hij verder van de zon staan. Mars oogt vaak roodachtig, maar is niet altijd bijzonder fel.

Bevestig wat je ziet

Gebruik voor zekerheid je datum en locatie: open een sterrenkaart-app of een actuele maandelijkse hemelgids en richt die op het object. Controleer naast de naam ook de richting en hoogte. Zo onderscheid je Venus, Jupiter, een heldere ster en een bewegend object met veel meer zekerheid.