Lepel in water lijkt geknikt: zie zelf lichtbreking

Laat de schijnbare knik verschijnen

Zet een lepel schuin in een halfvol glas water: bij de waterlijn kan de steel ineens geknikt of verschoven lijken. Met een eenvoudige vergelijking voor en na zie je lichtbreking met spullen die je al hebt.

1. Pak een helder glas met gladde wanden, water en een lepel met een rechte steel.
2. Bekijk de steel eerst buiten het glas.
3. Vul het glas ongeveer tot de helft en zet de lepel er schuin in.
4. Kijk vanaf de zijkant schuin naar de waterlijn. Beweeg je hoofd iets omhoog en opzij tot je de verschuiving ziet.
5. Haal de lepel eruit: de steel is nog steeds recht.

Waarom je oog een verschuiving ziet

Licht van het ondergedompelde deel verandert van richting bij de overgang tussen water en lucht. Je visuele systeem interpreteert de binnenkomende lichtstralen alsof ze rechtdoor zijn gegaan. Daardoor lijkt het deel onder water op een andere plek te zitten dan het deel erboven. Het metaal is niet gebogen; de weg van het licht is veranderd.

Als je weinig verschil ziet

Verander eerst je kijkhoek, in plaats van de lepel te buigen. De waterstand en de vorm van het glas bepalen mede hoe duidelijk de schijnbare knik is. Sterk gebogen wanden of patronen in het glas kunnen extra vervormingen veroorzaken.

Dit proefje met water toont een optisch effect, geen verandering van de lepel zelf. Vergelijk verschillende kijkrichtingen terwijl je de lepel laat staan: de zichtbare verschuiving kan veranderen zonder dat het voorwerp beweegt.